Hukuk Kurallarının Yaptırımları

Ceza: Kanunun suç işleyenlere uygulanmasını öngördüğü yaptırım.(hapis,para cezası,disiplin cezası)
Cebri İcra: Borcunu yerine getirmeyen kimsenin devlet gücüyle borcunu yerine getirmeye zorlanması.(haciz)
Tazminat: Hukuka aykırı davranışlarıyla başkalarına zarar veren kimselerin verdikleri zararları ödemeye mahkum edilmeleri.
Maddi (verilen hasarın bedelinin ödenmesi)
Manevi (örnk: hakarete maruz kalan kişiye hakaret eden kişinin tazminat ödemesi,maddi tazminata çevrilebilir)

Hükümsüzlük
Yokluk: Hukuki işlemlerin kanunun belirttiği kurucu unsurlardan en az birine uyulmadan yapılması. Örn. Resmi evlendirme memuru önünde yapılmayan evlilik yok hükmündedir.
Butlan: Kurucu unsurlar vardır ama işlem başından itibaren geçersizdir.
Mutlak Butlan: Hukuki işlemin kanunun öngördüğü kurucu unsurlara sahip olmakla beraber kanuna aykırı olmasıdır. Örn. Bir kimsenin amcası veya halası ile evlenmesi
Nisbi Butlan(Askıda İptal Edilebilirlik):Hukuki işlem kurucu unsurlara sahip ve kanuna uygundur. Fakat iradede sakatlık vardır. Örn. Sarhoş olan kimsenin evlenmesi,silah zoruyla sözleşme imzalatılması.(ispat gerektirir)
Tek Taraflı Bağlamazlık: Taraflardan sadece birinin sözleşme yapma ehliyetine sahip olmasıdır. Diğer taraf bu işlemden sorumlu değildir.Örnk: 16 yaşında(ehliyetli olmayan) bir kişinin yetişkin bir kişi ile satım sözleşmesi yapması , sadece yetişkini bağlar
İdari İşlemde İptal: Hukuk kurallarına aykırı olarak yapılan bir idari işlemin iptal edilmesi , sadece idari işlemde söz konusudur

Not : Yokluk, mutlak butlan, nisbi butlan, tazminat, tek taraflı bağlamazlık medeni hukuk yani özel hukuktaki; cebri icra, ceza ve iptal kamu hukukundaki yaptırım türleridir.

Kpss Anayasa Hukuk Kurallarının Yaptırımları Konu Anlatımı


Hukukun Asıl Kaynakları
Hukukun esas (asıl) kaynakları kendi içinde, “yazılı kaynaklar” ve “yazısız kaynaklar” olmak üzere ikiye ayrılır. Yazılı kaynaklar anayasa, kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük, yönetmeliktir. Yazısız kaynak ise örf ve âdettir.
Yazılı Kaynaklar
Hukukun yazılı kaynaklan herhangi bir yetkili makam, kişi veya kurul tarafından konulan sürekli, genel ve soyut hükümlerdir. Bunlar;
Kanun (Yasa)
KHK (Kanun Hükmünde Kararnameler)
Tüzük
Yönetmelik
Genelge, Sirküler, Tamim
Kararname
Uluslararası Antlaşmalardır.

Yazısız Kaynaklar
Herhangi bir makam tarafından konulmayan, kendiliğinden oluşan, toplum vicdanında yer alan ve bazı hukuk dallarında tali (ikinci derecede) hukuk kaynağı olan yazısız hukuk kurallarıdır. Hukuk sistemimizde örf adet hukuku olarak ifade edilir.
Toplum içindeki bir davranış kuralının örf ve âdet hukuku kuralı olarak geçerli olabilmesi için şu üç şartı yerine getirmesi gerekir: Bir kere, söz konusu davranışın çok eski zamanlardan beri sürekli olarak tekrarlanıyor olması gerekir. Buna örf ve âdetin maddî unsuru veya şartı denir. İkinci olarak, söz konusu o davranış biçimine uyulmasının zorunlu olduğu yolunda toplumda genel bir inanç doğmuş olmalıdır. Buna örf ve âdetin manevî unsuru veya “genel inanç” şartı denir. Üçüncü olarak, ilk iki şartı gerçekleştiren bir davranış kuralının, hukukun kaynağı olabilmesi için hukuk düzeni tarafından tanınmış, hukuk düzeni tarafından desteklenmiş olması gerekir. Bu üçüncü hususa hukukîlik unsuru veya devlet desteği şartı denir.

Kpss Anayasa Hukukun Kaynakları Nelerdir Konu Anlatımı


Hukukun Sınıflandırılması
Emredici Hukuk: Uyulması zorunlu olan hukuk kurallarıdır. Kişiler aksine hüküm koyamazlar, aksine davranamazlar. Kamu Hukuku emredici hukuktur.
Amacı;

  • Kamu düzenin korumak (Resmi nikah, tek eşlilik gibi)
  • Ahlakı Korumak (Sperm nakli, sperm bankası gibi)
  • Zayıfları korumak (Ayırt etme gücü olmayanların cezai sorumluluğunun olmaması gibi)

Tamamlayıcı (Düzenleyici, Yedek) Hukuk Kuralları:Bu kurallar tarafların serbest iradeleri ile değiştirilebilen, değiştirilmedikleri takdirde uygulanmaları mümkün olan kurallardır. Tamamlayıcı hukuk kuralları kişiler arasında düzenlenen sözleşme hükümlerinde öngörülmeyen hususların varlığı halinde bu eksikliği tamamlar. (Taraflar arasında herhangi bir işlemde faiz oranının belirlenmemesi halinde, hukukun belirlemesi gibi.) Özel Hukuk tamamlayıcı hukuktur.
Tanımlayıcı Hukuk: Bir hukuksal kavramın gerekli yasal unsur ve şartlarını açıklayarak belirtilen hukuk kurallarıdır. (Vergi Hukuku’nda muafiyetin, istisnanı tanımının yapılması gibi)
Yorumlayıcı Hukuk:Açıkça belirtilmemiş veya birkaç anlama gelebilecek beyan veya davranışın, anlaşmazlık halinde hangi anlama geldiğini tayin edip, açıklayan hükümlerdir. (Ayın 15’nin aybaşı olmayacağı gibi.)

Kpss Anayasa Hukukun Sınıflandırılması Konu Anlatımı



Hukukun Dalları
1- Kamu Hukuku : Anayasa Hukuku, idare Hukuku, ceza hukuku, devletler genel hukuku, vergi hukuku , yargılama hukuku, icra ve iflas hukuku.
2- Özel Hukuk : Medeni hukuk, borçlar hukuku, ticaret hukuku, devletler özel hukuku.
3- Karma Hukuk : İş hukuku, fikir ve sanat eserleri hukuku, hava hukuku, bankacılık hukuku, toprak hukuku, çevre hukuku.

Kpss Anayasa Hukuk Çeşitleri Ve Hukukun Dalları Konu Anlatımı



Normlar Hiyerarşisi
Normlar hiyerarşisi hukukun yazılı kaynakları arasında bulunan astlık üstlük ilişkileridir. Normlar hiyerarşisi hukukun asıl kaynakları içinde yer alan yazılı kaynakların hiyerarşi sırasını belirterek hangi yazılı kaynakların öncelikli olduğunu göstermektedir.
Normal hiyerarşisi Anayasa > Kanun > Tüzük > Yönetmelik > Genelge > Yönerge şeklinde oluşmaktadır.
Anayasa: Kpss vatandaşlık dersinin en yaygın içeriklerinden biri olan Anayasa, bir devletin kuruluşunu, örgütlenişini, temel organlarının işleyişini, devlet iktidarının el değiştirmesini düzenleyen ve kişilerin hak ve özgürlüklerini güvence altına alan kuralların tümüdür.
Kanun: Normal hiyerarşisi tablosuna göre anayasadan sonra kanun gelmektedir. Kanunları TBMM yapar. Kanunları Cumhurbaşkanı onaylar ve resmi gazetede yayımlanır.
Tüzükler: Normlar hiyerarşisi sırasına göre kanunlardan sonra gelen tüzükler, kanunların işleyişini göstermek için Danıştayın yargısal denetiminden sonra Bakanlar Kurulu tarafından çıkartılmaktadır. Tüzükleri Cumhurbaşkanı onaylar ve Resmi Gazete’de yayımlanır. Tüzükler bir tarih belirtilmezse yürürlüğe yayımlandıktan 45 gün sonra girer.
Yönetmelikler: Normlar hiyerarşisi içindeki sıraya göre tüzüklerden sonra yönetmelikler gelmektedir. Yönetmelikler anayasal olarak, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri kendi görev alanını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkartılır.
Genelge ve Yönerge: Normlar hiyerarşisinde yönetmelikten sonra genelge, genelgeden sonra ise son olarak yönergeler gelmektedir. Genelge ve Yönergeler Anayasada düzenlenmemiştir.

Kpss Anayasa Normlar Hiyareşisi Konu Anlatımı



1-DİN KURALLARI
Tanrı tarafından konulduğuna inanılan kurallardır.
Din kurallarının ihlali durumunda, yaptırımı günah-gazap ve azaptır. Öldükten sonra cezalandırmaya dayanan inançta karşılık bulur.
Bir kısmı mensuplarının salt dini karakterli ibadet ve tapınma olarak kendini gösterirken, bir kısmı toplumsal yaşama ilişkin olabilmektedir.
2-AHLAK KURALLARI
Değer yargılarına dayanır-İYİ-KÖTÜ
İyiye yönelmiş davranış kurallarıdır.
Kişi bazında vicdan azabı ve huzursuzluk yaratır. Ayrıca başkaları tarafından kınanabilir, ayıplanabilir hatta dışlanabilir.
Kimse ahlak kurallarına uymaya zorlanmaz fakat uymadığı durumlarda dışlanma, kınanma, sevilmeme gibi toplumsal yaptırımlar ile karşı karşıya kalabilir.
3-GÖRGÜ KURALLARI
Bu kurallara uymayan kişiler sosyal yaşam içinde kaba, görgüsüz, cahil, nezaketsiz olarak nitelendirilirler
Adab-ı muaşeret kuralları olarak bilinir.
Yemek yeme, oturma, selam verme, sinemada yüksek sesle konuşmamak, konuşma ve hitap şekline dikkat etme vs.
4-GELENEK ve GÖRENEKLER (ÖRF-ADETLER)
Toplum içinde uzun zamandan beri tekrarlanan, herkesin uyması gerektiği yönünde genel bir inanışın olduğu, ortak davranış kurallarına “örf ve adet kuralları” denir.
Zaman içerisinde en çok değişime uğrayan kurallardır.
5-HUKUK KURALLARI
Bireylerin, Birbirleriyle, toplumla ve devlet ile olan ilişkilerini düzenleyen, devlet gücüyle konulmuş ve maddi yaptırım ile desteklenmiş, yazılı kurallara ‘’Hukuk Kuralları’ ’denir.

Kpss Anayasa Sosyal Hayatı Düzenleyen Kurallar Konu Anlatımı



YAPTIRIM TÜRLERİ

1- CEZA (ör; “disiplin cezaları,hapis ve adli para cezaları “)
2- CEBRİ İCRA ( zorla yükümlülüğü yerine getirtme; ör;”nafaka borcunu ödemeyene ödettirme”)
3- TAZMİNAT ( zararların ödettirilmesi; ”haksız fiil,mağduriyet “ cümlelerde geçer)
4- HÜKÜMSÜZLÜK(GEÇERSİZLİK) (ör; ev satışının tapuya gidilmeden yapılması)
4a) YOKLUK (kanunun aradığı şartların bulunmaması; ör; “imam nikahı “ )
4b) BUTLAN (Mutlak Butlan-“Ayırt etme gücü olamayan birisinin yaptığı işlemler”)(Nisbi Butlan-ör;“zorla evlendirilmek,sarhoş vaziyette imza atmak”)
5- TEK TARAFLI BAĞLAMAZLIK ( ör;18 yaşından küçüklerin yaptığı sözleşmelerde ergin olmayanı bağlamaz)
NOT; Yokluk,Butlan,Tek Taraflı Bağlamazlık ve Tazminat ÖZEL HUKUK YAPTIRIMIDIR. Ceza,Cebri İcra ve İptal KAMU HUKUKU YAPTIRIMIDIR

Kpss Anayasa Kişilik ve Yaptırım Türleri Konu Anlatımı



Hukukta Boşluk Meselesi
:Boşluk en genel tanımı ile somut bir olaya uygulanacak kuralın olmayışı durumunu ifade eder.

Hukukta Boşluk Türleri
Hukuk Boşluğu : Mevcut bir somut olaya ne yazılı ne de yazısız hukuka (örf ve adet hukuku) uygulanacak hiç bir kuralın bulunmaması durumudur.Bu durumda hakim sorunu hakimin hukuk yaratması ilkesi ile gidermeye çalışır.
Kanun Boşluğu : Somut bir olaya uygulanacak yazılı kuralın olmaması veya eksik düzenlenmesidir.
Kural içi boşluk : Yasama organının bilerek ve isteyerek bıraktığı kanun boşluklarıdır.Kullanılabilecek boşluk doldurma faaliyetine hakimin takdir yetkisi denir.Yasa da açıkça geçmesi gerekir.
Kural dışı boşluk : Yasama organının bilmeden ,istemeden yanlışlıkla bıraktığı öngörmemesi sonucu meydana gelen boşluklara denir.İkiye ayrılır.
Açık (Gerçek/Sahih) Boşluk : Konuya ilişkin uygulanacak bir kuralın bulunmaması,unutulması veya eksik bırakılmasıdır.hakimin hukuk yaratması ,kanunda açık boşluk varsa mümkün olur.
Örtülü (Gerçek olmayan) boşluk : Kanundaki mevcut düzenlemenin tatmin edici bir düzenleme olamamasına denir.Ör :çok geniş tutulmuş bir düzenlemenin çözümlenecek olaya göre daraltılması buna örnektir.

Kpss Anayasa Hukukta Boşluk Türleri Konu Anlatımı



Devlet Sistemleri
Devlet, belli toprak parçası üzerinde yaşayan insanların oluşturdukları, örgütlenmiş en üst siyasi otoritedir. Diğer bir tanımla da devlet, bir insan topluluğunun, bir toprak parçası üzerinde egemenlik kurmasıyla oluşmuş bağımsız hukuki varlıktır.
Devlet kurmak için Ulus (Halk-Millet), Vatan (toprak) ve Egemenlik (güç, otorite) gibi 3 temel unsur gereklidir.
Yapılarına Göre Devlet Sistemleri
Kpss vatandaşlık konusu içinde yapılarına göre devlet sistemleri tekli devlet (tek yapılı) ve çoklu devlet (karma yapılı) olarak ikiye ayrılmaktadır.
1) Tekli Devlet (Tek Yapılı)
Üniter Devlet: Devleti oluşturan unsurların birliğine ve tekliğine dayanır. Tek merkezden yönetilen, ülkenin her tarafında aynı hukuk kurallarının geçerli olduğu devlet şeklidir.
  • Türkiye, İngiltere, İtalya, Fransa, Yunanistan ve İsveç gibi ülkeler üniter devlet yapısına sahiptir.
Bölgeli Devlet: Ülkenin ve milletin bölünmez tekliği içinde, bölgesel özerkliğin tanındığı devlet türüdür.
  • İspanya’daki Bask Bölgesi buna örnek verilebilir. Bknz Bask Bölgesi
2) Çoklu Devlet (Karma Yapı)
Federasyon (Federal Devlet): Kendi iç yapılarında bağımsız, dışarıya karşı ise aynı hukuk kurallarına tabi olan birden fazla devletten oluşan devlet şeklidir.
  • ABD, Almanya, Kanada gibi ülkeler federal yapıya sahiptir.
Konfederasyon (Konfederal Devlet): Birden fazla devletin varlıklarını korumak şartıyla, özellikle savunma gibi belirli bir amaç çerçevesinde oluşturdukları topluluklardır.
  • Avrupa Birliği bir konfederasyondur.
Egemenlik Anlayışına Göre Devlet Sistemleri
1) Monarşi: Devlet başkanının soya bağlı olarak geçtiği devlet biçimidir. Mutlak ve meşruti (anayasalı) monarşi olarak ikiye ayrılmaktadır.
  • Krallık, padişahlık monarşiye örnektir.
2) Oligarşi: Egemenliğin bir grup ya da zümre tarafından kullanıldığı devlet sistemidir.
  • Suriye oligarşidir.
3) Meşrutiyet: Kral ya da padişahın yanında halkın da devlet yönetimine katılmasıdır.
  • 1876 -1878 yılları arasında ve 1908’den donra Osmanlı da meşrutiyetle yönetilmiştir.
4) Demokrasi: Halkın kendi kendini yönettiği devlet şeklidir. Bir sonraki konuda demokrasi kavramı ayrıntılarıyla işlenecektir.
Hukuk Kaynağı Bakımından Devlet Çeşitleri
Kpss devlet sistemleri konusundaki son başlık devletin hukukun kaynağı bakımından incelenmesi olacaktır.
1) Laik Devlet: Devlet yönetiminde dini kuralların yer almamasıdır.
  • Türkiye, Fransa gibi ülkeler buna örnektir.
2) Teokratik Devlet: Din kurallarına dayalı devlet şeklidir.
  • İran, İsrail gibi devletler teokratik devlettir.

Kpss Anayasa Devlet Türleri Konu Anlatımı



Osmanlı Devleti Yükselme Dönemin Genel Özellikleri;
* Devlet düzeninden imparatorluk düzenine geçilmiştir.
* İpek ve Baharat yolları ele geçirilmiştir.
* Karadeniz ve Akdeniz “Türk gölü” olmuştur.
* Anadolu’da Türk siyâsî birliği sağlanmıştır.
* İslâm dünyasının lideri olunmuştur.

Osmanlı Devleti Yükselme Dönemi Temel Özellikleri Konu Anlatımı



II. MURAT DÖNEMİ (1421-1451)
* II. Murat, Mustafa Çelebi olayı nedeniyle İstanbul’u abluka etti.
Not: Mustafa Çelebi Yıldırım Bayezid’in erkek çocuklarındandır. İlk ayaklanmayıÇelebi Mehmet vaktinde çıkardı, muvaffak olama­yınca Bizans’a sığındı. II. Murat vaktinde bir kez daha ayaklandı. Ayaklanmalardaki Bizans kışkırtmasından dolayı II. Murat İstanbul’u abluka etti.
* Batı Anadolu’da Osmanlı egemenliği yeniden heyetti.
* Sırp ve Eflak beylikleri Osmanlı’ya bağlandı.
* Macaristan‘la yapılan mücadeleler sonunda geçici antlaşmalar imza attı.
* Belgrat abluka etme altına alındı fakat başarılı olunamadı. Belgrat ancak Kanuni döneminde alınmıştır (1521).
Edirne (Segedin) Anlaşması (1443)
* Osmanlı Devleti Balkanlar’da Haçlı ittifakı ile ilk defa anlaşma imza attı.
* Anlaşma ile ilk defa Osmanlılar ve Haçlılar arasında hudut kavramı doğdu.
II. Murat bu anlaşmadan sonra tahtı erkek çocuğu II. Mehmet’e bıraktı. Fakat bunu haber alan Haçlılar Edirne – Segedin Antlaşması‘nın bozarak harekete geçtiler. Bu durumüzerine II. Mehmet’in (Fatih) çağrısıyla II. Murat tekrar ordunun başına geçti.
Sultan II. Murat döneminde Anadolu Türk birliğini sağlamak için savaşlar sürdürüldü.
Varna Savaşı (1444)
II. Murat’ın tahtı bıraktığınıöğrenen Macarlar antlaşmayı bozarak saldırıya geçtiler. Haçlı silahlı gücü Varna’da karşılandı. Savaşı Osmanlı silahlı gücü kazandı.
İkinci Kosova Savaşı (1448)
Haçlılar Varna Savaşı’nın intikamını almak ve Türkleri balkanlardan atmak emeliyle tekrar saldırdı. Kosova’da yapılan savaşı da Osmanlılar kazandı. Bu iki savaş, Os­manlı Devleti’nin Balkanlar’daki kazanırlarının kalıcı oldu­ğunun yeni bir ispatı oldu. Osmanlı Devleti’nin Balkan­lardan çıkarılamayacağını gösterdi.

Osmanlı Devleti Kuruluşu ve Osmanlı 2. Murat Dönemi Konu Anlatımı



YILDIRIM BAYEZİD (I. BAYEZİD) DÖNEMİ (1389-1402)
* Yıldırım Bayezid İstanbul’u karadan ve denizden ku­şattı.
* Osmanlı Devleti’nde İstanbul’u abluka eden ilk Padişah Yıldırım Bayezid’dir (1391).
* Niğbolu Savaşı yapıldı (1396).

Niğbolu Savaşı (1396)
Bizarısın yardım isteği neticesi toplanan Haçlı ittifakına karşı yapılmıştır.

Sonuçları
* Niğbolu önlerinde yapılan savaşta Haçlı silahlı gücü net bir mağlubiyete uğratıldı.
* Bu savaşın kazanılmasıyla, Osmanlı askeri üstünlüğü­nü ispat etti.
* Bulgaristan tamamiyle Osmanlı topraklarına katılmıştır.
* Osmanlı Devleti’nin Anadolu beylikleri üzerindeki etkin­liği güçlenmiştir.
* Osmanlı Devleti’nin islam dünyasındaki prestiji artmış­tır.
* Anadolu Türk birliği için Osmanlıüstünlüğü güç kazandı. Yıldırım Bayezid, bu sefer de zaferin pozitif tesirini değer­lendirmek emeliyle, hemen Anadolu’ya yöneldi.
* Yıldırım Bayezid, Candaroğulları, Germiyanoğulları, Menteşeoğullarıve Saruhanoğulları beyliklerine bitirdi.
* İlk kez Yıldırım Bayezid döneminde Anadolu Türk politik birliği genişölçüde sağlandı.
* Anadolu Beylerbeyliği heyetti.
* İstanbul abluka etmesinde istifade etmek emeliyle Anadolu Hisarı (Güzelcehisar) yaptırıldı.
* Ankara Savaşı yapıldı (1402).

Ankara Savaşı (1402)
Anadolu’da Türk politik birliğini büyük ölçüde sağlayan Yıldırım Bayezid, doğuda güçlenen Timur ile karşılaştı. Türk dünyasının bu iki kuvvetli Türk devleti arasında güçmücade­lesi baş gösterdi. Çin seferi öncesinde batıda kuvvetli bir devlet bırakmak istemeyen Timur’un dağılmacı politikası neticesi iki devlet arasındaki politik kriz büyüdü.
Timur Sivas’a girdi. Yıldırım Bayezid İstanbul abluka etmesini kaldırarak Timur üzerine harekete geçti. İki silahlı güç Ankara civarında bulunan Çubuk ovasında karşılaştı. Yapılan sava­şı Timur kazandı. Yıldırım Bayezid Timur’a tutsak düştü.

Sonuçları:
* Osmanlı Devleti’nin Avrupa’daki ilerleyişini ve Osmanlı İmparatorluğu’nun oluşumunu geciktirdi.
* Yıldırım Bayezid’in kurduğu Anadolu Türk birliği dağıldı.
* Yıldırım Bayezid’in erkek çocuklar; arasında “saltanat” savaşı başladı. Osmanlı tarihinde “Fetret Dönemi” diye hatıralan bu dönem 1402’den 1413’e kadar sürdü.
Not: Anadolu Türk politik birliği dağılmasına karşın Balkanlarda Osmanlı hâkimiyeti küçük toprak kayıplarına karşın de­vam etmiştir. Bunun sebebi Osmanlı Devleti’nin uyguladığı tolerans ve adalet siyasetidir.
Bu mücadeleleri kazanan Çelebi Mehmet, tek başına Os­manlı tahtına çıkıp, devletin yine toparlanmasını sağla­mıştır. Bu nedenle Çelebi Mehmet Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu sayılır.

Osmanlıların Fetret Döneminde Balkanlarda önemli toprak kayıpları yaşamamasında:
* Adil ve toleranslı idare anlayışını benimse­mesi
* Devletin sağlam temeller üzerine kurulması
* Bizans ve Balkan devletlerinin güçsüz olması gibi nedenler etkili olmuştur.

Osmanlı Kuruluşu ve Yıldırım Beyazıd Dönemi Konu Anlatımı